INTERNATIONAL ASSOCIATION FOR THE DEVELOPMENT OF FREEDIVING
(ULUSLARARASI SERBEST DALIŞ GELİŞTİRME BİRLİĞİ)



Herşey Jacques Mayol, Enzo Maiorca ve diğer birkaçıyla başladı. Daha sonra “The Big Blue” filmi geldi.1985/1990 yıllarında dünya’da henüz çok sınırlı sayıda serbest dalıcı mevcutken yeni performanslar ve rekorlar geliştirildi. Bu kişiler bu spor konusunda oldukça tutkuluydular ve bu sporculara “Big Blue ışıkları” adı verildi. Bir kaç yıl sonra, tarih, onlar olmadan modern serbest dalışın şu andaki seviyesine ulaşmasının imkansız olduğunu gösterdi. Bu her şeyin nasıl başladığının, AIDA’nın (Uluslararası Apnea Geliştirme Birliği’nin) doğumunun hikayesidir.

1990 yılında, Fransa’nın kuzey doğusundaki bir serbest dalıcı Roland Specker, yakınlardaki bir gölde Jacques Mayol’un kullandığı ağırlık sisteminin tıpatıp benzerini kullanarak çalışmaktaydı. Daha sonra Roland Specker, Nice Cote d’Azur’da Statik Apnea stilinde çok kısa süre önce dünya rekoru kırmış olan Claude Chapuis isimli bir Fransızla tanıştı. Diğer insanların da serbest dalış sporunu keşfetmeleri için bir klinik organize etmeye karar verdiler. İlk klinik Mayıs 1990’da Nice’te gerçekleştirildi.

Kuzey Fransa’ya dönüşünde Roland Specker rekorlara ilişkin kuralları oluşturmak için yeterinden fazla zaman harcadığını düşünüyordu. Ancak gerçekte, birbiriyle uyumlu olmayan kurallara göre bir çok rekor geliştirilmişti. Roland bunun üzerine seyahat etmeye başladı. Umerto Pelizzariyle bazı Alman serbest dalıcılar ve rekor kırmaya çalışan diğer bir çok dalıcıyla tanıştı. Görüşmeler sonucunda kırılan rekorları tanıyacak bir birlik oluşturmanın önemli olacağına karar verdi.

2 Kasım 1992’de Roland Specker ve bir kaç arkadaşı, Uluslararası Apnea Geliştirme Birliği’ni kurdu. Merkez ofisin kurulacağı bölge olarak Fransa’da Mulhouse yakınındaki St. Louis’i seçtiler. Roland başkan, Thierry Meunier sekreter ve Claude Chapuis ise teknik direktör oldu. Kurallar ve rekorların tanınmasına yönelik öneriler olmak üzere iki metin oluşturuldu. Kısa sürede AIDA tarafından bir çok rekor tanındı ve böylece AIDA serbest dalış için referans teşkil etmeye başladı. İlk AIDA yayını 1995’te oluşturuldu ve Genel Kurul’da Umberto Pelizzari, Loic Leferme, Olivier Heuleu ve Frederic Buyle gibi bir çok serbest dalıcı tanındı.

Claude Chapuis, Nice’teki kliniğe katılan serbest dalıcılar arasında mini bir yarışma organize etmesinin ardından bir Dünya Şampiyonası organize etme düşüncesinin ne kadar kolaylıkla gerçekleştirilebileceğini farketti. Nice Üniversitesinden bir kaç spor öğrencisinin yardımı ile Nice’te Umberto Pelizzari, Pierre Frolla ve Nice’ten bir kaç serbest dalıcı ile yapılan toplantı neticesinde bu fikrin hayata geçirilmesine karar verildi. İlk yarışmanın kuralları kayak yarışması kuralları temel alınarak oluşturuldu. Buna göre tüm yarışmacılar uzmanlaşmadıkları alanlarda da yarışacaklardı. Tüm serbest dalıcılar daha başlangıçta, eğer bir yarışmacı baygınlık geçirirse veya ‘samba’ durumu (motor haraketlerde kontrol kaybının ilk işareti) oluşursa denemenin geçersiz olacağı konusunda hem fikir oldular. Her serbest dalıcı iki alanda deneme yapacaktı: statik apnea ve sabit ağırlık. Böylece deniz veya havuzda uzmanlaşmış dalıcılar arasında bir avantaj durumu yaratılmamış olacaktı.

İlk AIDA Dünya Şampiyonası Ekim 1996’da Nice’de yapıldı. 5’li ekipler halinde Almanya, Belçika, Kolombiya, İspanya, Fransa, İtalya’dan 25 katılımcı ile çeşitli ülkelerin serbest dalıcılarından oluşan ve Birleşmiş Milletleri temsilen bir takım yarışmaya katıldı. Kolombiyalı Marlennedy’nin gözyaşları, Umberto’nun çalıştırdığı İtalyan ekibin zaferi, Jean Delmarre’nin 6’05’lik Statik derecesi, Jean-Michel Pradon’un Sabit Ağırlık’taki 53 m’lik derecesi ve AIDA’nın inanılmaz başarısı ile Nice’li serbest dalıcılar ilk Dünya Şampiyonası’nın unutulmaz kılmıştır. Modern serbest dalış yarışması o gün doğmuş oldu. Son gün Claude Chapuis Umberto Pelizzarı’nin elini sıkarak şöyle dedi, “sen kazandın, artık ikinci Dünya Şampiyona’sını organize etmek senin elinde”.

1997 geçiş yılı oldu ve bir çok serbest dalıcı kendi ülkelerinde çeşitli gruplar oluşturdu. AIDA, rekorları tanımaya devam etti ve 12 ülke AIDA sayesinde bir bağ oluşturmuş oldu. Bir yıl boyunca dünya çapında bir buluşma gerçekleşmediğinden Fransızlar, bireysel yarışmacılardan oluşan takımların katıldığı AIDA Fransa Dünya Kupası’nı düzenlediler. Serbest dalış fenomeninin büyüklüğü bazı önemli değişikliklere gidilmesi ihtiyacını doğurmuştur. Her ülkeden bir AIDA birliği oluşturması istenmiştir. Thierry Meunier sayesinde bir AIDA internet sitesi oluşturulmuş ve Laurent Trougnou AIDA’nın webmaster’ı olmuştur. Sebastien Nagel şu andaki kayıtların sorumlusudur. AIDA internet üzerinden serbest dalışın geliştirilmesi için uğraşmakta ve tüm serbest dalıcılarla irtibata açık bir sistem benimsenmektedir.

Umberto Pelizzari, Claude Chapuis’a verdiği sözü hiç unutmadı ve 1998 yılında Sardunya’da İkinci AIDA Dünya Şampiyonası’nı düzenledi. Bu arada Claude ise Avrupa Kupası’nı organize ediyordu. Club Med’in desteklediği İkinci Dünya Şampiyonası, dünyadaki tüm serbest dalış federasyonlarına, spor eylemcilerinin bir araya gelmesinin ve ilgi alanlarını savunmalarının kendi sporlarını ne kadar hızla ilerlettiğini göstermiştir. Yarışmaya 28 ülkeden katılım olmuş ve Jacques Mayol’un varlığı oldukça heyecanlı bir atmosfer yaratmıştır. Fransa ve İtalya başabaş bir durumdaydı. Manzara adeta Big Blue filminden çıkmış, Mayol/Maiorca dönemi gibiydi. Ancak İtalya Fransa’nın önüne geçti. AIDA Fransa yaratıldı ve bu sayede AIDA uluslararası problemlerle ilgilenebilir hale geldi.

Ocak 1999, Mısır. Magda Abdou AIDA’yı duymuştu ve Claude Chapuis’la temasa geçerek Hurgada’nın kuzeyinde El Gouna’da bir serbest dalış yarışması düzenlemesini istedi. Serbest dalıcılar bu kez Kızıl Deniz’de buluştular. Mercanlar ve yunuslar arasında yarışma programı inanılmazdı. Önce hafta başında bireysel yarışmalar yapıldı, takiben takım halinde yarışmalara geçildi. Amaç uluslararası bireysel yarışmaların geçerliliğini test etmekti. Fransızlar İtalyanların arkasından ikinci oldu. Yarışma sırasında hakem tam bir yarışmacı için geriye doğru sayımı bitirdiği sırada bir izleylici “Yunuslar” diye bağırınca bir saniye içinde tüm yarışmacı grubu Yunuslarla oynamak için suya atladılar. AIDA hakemleri yarışmayı yeniden başlatmak için sabırla ve gülümseyerek beklediler. O gün yarışan serbest dalıcıların aynı tutkuyu (suda olma ve suyun sunduğu mucizeleri takdir etme) paylaştıkları tescil edilmiş oldu. 1999’da ikinci önemli bir olay daha gerçekleşti. AIDA dağıtıldı ve AIDA International kuruldu. 21 Eylül 1999’da bir İsviçreli, Sebastien Nagel AIDA International’ın başkanlığına geldi ve bir Yönetim Kurulu oluşturuldu. Ülkelerinin fikirlerini açıklayabilmeleri için delegeler topluluğuna internet üzerinden oy kullanma imkanı sağlandı. Bu tarihte Sebastien Nagel sayesinde medya kesinlikle AIDA International’ı tanımış oldu. Yeni İsviçreli başkan Yönetim Kurulu’nda çeşitli ülkelerden gelen dalıcılarla çevrelenmiş oldu. Bunlar Belçika’dan Frederic Buyle, Avusturya’dan Dieter Baumann, Brezilya’dan Karoline Meyer Dal Toe, Fransa’dan Claude Chapuis ve Kanada’dan Kirk Krack idi.

2000’de dünyada inanılmaz bir patlama yaşandı. AIDA tüm yeni katılımcı ülkelere yerel federasyonlarını kurmaları için yardımcı oldu. Yarışmaların 1996 ‘da başlamasına rağmen milli dalış federasyonları serbest dalışa pek ilgi göstermemişti. Bir sonraki AIDA Dünya Şampiyonası’nı beklerken İspanya İbiza’da yeni bir konsept oluştu, Dünya Kupası. Kazanan takımı belirlemek için çeşitli uluslararası yarışmalar yapıldı. Jean-Pol Francois Belçika’da, Sebastien Nagel İsviçrede, Claude Chapuis ve Pierre Frolla Fransa ve Monaco’da kendi arkadaşları ve serbest dalıcılar arasından muhteşem yarışmalar düzenlediler. Bayanlar kategorisinde de yarışmalar oluşturuldu. Fransa İtalya ile mücadele etti. Venezüella ve Almanya gibi yeni ülkeler erkeklerde, Kanada ve İsviçre bayanlarda öne çıktı. Bundan sonra AIDA yarışmaları serbest dalış federasyonu oluşturan tüm ülkelerde yapılmaya başlandı.

Yine Club Med desteğinde bu sefer genç bir İspanyol, Olivier Herrera 2001’de Ibiza’da Üçüncü AIDA Dünya Şampiyonası’nı organize etti. Ülkeler en iyi takımlarını oluşturdular ve erkeklerde Umberto Pelizzari yönetimindeki İtalyanlar birinci, Fransızlar ikinci ve İsveçliler üçüncü oldular. Kadınlarda sıralama Mandy-Rae Cruickshank ile Kanadalılar, Tanya Streeter ile Amerikalılar ve Silvia Da Bone ile İtalyanlar şeklinde gerçekleşti. Herbert Nitsch Sabit Ağırlıkta 86 m ile yeni bir dünya rekoru kırdı. 1999 Kızıl Deniz’den sonra yarışmalarda Statik Apnea ve Sabit Ağırlık kategorilerinde rekorlar üst üste kırıldı. Serbest dalıcılar spor eylemcileri haline geldiler ve insan limitlerini zorlamak üzere çalışmalara başladılar.

2002’de AIDA, ABD temsilcisi Gelnnon Gingo Hawaii’de büyük bir uluslararası yarışma düzenledi ve nihayet dünya rekoru sahipleri düzenli olarak yarışmalara katılmaya başlamış oldu. Bunlar arasında Martin Stepanek (Çek Cumhuriyeti), Carlos Coste (Venezüella), Pierre Frolla (Monaco), Guillaume Nery ve Sephane Mifsud (Fransa) Stig Severinsen (Danimarka), Mandy-Rae Cruickshank (Kanada) ve Annabel Briseno (ABD) sayılabilir. AIDA dünyadaki en iyi yarışmacıları bir araya getirmeyi başarmıştır. 2000’den itibaren sadece rekorlar hatırlanmaktadır. Sporun doğası gereği isimler gündeme gelmekte ve gündemden düşmektedir. Sadece yarışmalarda en iyiyi ortaya çıkartmaktayız. 2000’den beri yarışmacılar, şampiyon olabilmek için diğerleriyle mücadele etmek zorunda olduklarını öğrenmişlerdir. Bu Big Blue filmindeki Enzo ve Jacques Mayol mücadelesi gibi AIDA’nın serbest dalıcılara sunduğu bir mücadeledir.

Kıbrıs, 2003’te dünya serbest dalıcıları için buluşma noktası olmuştur. Freediver dergisinin yaratıcısı İngiliz Howard Jones yıllarca AIDA’nın macerasını takip etmiş bir kişi olarak AIDA tarafından desteklenen bir bireysel yarışma düzenlenmesi fikrini ortaya atmıştır. Sonuç ve ortaya konan performans unutulmaz olmuştur. Serbest dalış tanınan bir spor haline gelmiş dünya televizyonları insan yunusların başarılarını tüm dünyaya tanıtmıştır. Bir uluslararası federasyon serbest dalıcılar olmadan bir Dünya Şampiyonası düzenlemeye çalıştı. Politikacılar ve sualtı avcıları garip yarışma kuralları oluşturdular ve neticede yarışma iptal edilmek zorunda kalındı.

AIDA’nın tarihçesinden öte dünyadaki serbest dalıcılar kendi sporlarını müdafa etmek ve düşledikleri dünyayı yaratmak için birleşmek durumundadırlar.

AIDA International dünyadaki tüm serbest dalıcılar için en iyi maceraları dilemekte. Bu maceralar serbest dalışın geleceğini oluşturacaktır. Hikayeyi devam ettirmek isteyenler arasında yer almak istemez misiniz?

Claude Chapuis

------------------------------------------------------------------------------------------------------

AIDA Disiplinleri :

AIDA dünya rekoru ve yarışma olarak sadece aşağıdaki 8 kategoriyi resmi disiplin olarak tanımaktadır. Diğer ‘benzer’ veya ‘farklı’ kategoriler sadece ‘gösteri disiplini’ olarak dikkate alınmakta ve resmi dünya rekoru olarak tanımlanmamaktadır. Her bir kategoride erkekler ve bayanlar için rekorlar tanınmaktadır. Ancak bu kategorilerin alt disiplinleri (göl/deniz, irtifa, buz altı, 25/50 metre havuz, tandem gibi) dikkate alınmamaktadır.

Paletsiz Sabit Ağırlık ; Serbest dalıcı su altında sadece kendi kas gücünü kullanarak, bir itme aleti veya çekme ipi kullanmaksızın dalar ve yükselir. Su altına inmek için kesinlikle bir itme materyali kullanılmadığından paletsiz sabit ağırlık en zor sportif dalış disiplinidir. Bu kategori, itme hareketleri arasında, eşitleme, teknik ve yüzerlilik açısından mükemmel bir koordinasyon gerektirmektedir.

Sabit Ağırlık ; Serbest dalıcı paletlerini/monopaletini kullanarak, ve/veya kollarının yardımıyla ancak çekme ipi kullanmaksızın veya ağırlığını değiştirmeksizin dalar ve yükselir. Sadece dalışı durdurmak veya yükselişi başlatmak için ipe tek seferlik dokunma imkanı söz konusudur. Spesifik paletler veya monopalet kullanıldığından sabit ağırlık, serbest dalış disiplinleri arasında en yaygın olanıdır. Sabit ağırlık kategorisi, takımlara yönelik uluslararası yarışmalarda geçerli olan, Statik apnea ve paletli Dinamik’le beraber üç dalış disiplininden biridir.

Paletsiz Dinamik ; Serbest dalıcı su altında yatay pozisyonda mümkün olduğunca uzağa gitmeye çalışır. Hiç bir itme aleti kullanılamaz. Paletsiz dinamik, herhangi bir itme aleti gerektirmediğinden ancak çok iyi bir teknik gerektiğinden mesafe ölçen iki disiplinden en doğal olanıdır. Performanslar sadece minimum uzunluğu 25 m olan havuzlarda gerçekleştirilmelidir. Genellikle eski yüzücüleri memnun eden bir kategoridir.

Paletli Dinamik ; Serbest dalıcı su altında yatay pozisyonda mümkün olduğunca uzağa gitmeye çalışır. Paletler ve monopalet dışında hiç bir itme amaçlı alet kullanılamayacağı gibi kolların yüzme hareketine de izin verilmemektedir. Paletli dinamik kategorisi itmenin spesifik anlamı: uzun paletler veya mono palet nedeniyle mesafe ölçen iki disiplinden en tipik olanıdır. Performanslar sadece minimum uzunluğu 25 m olan havuzlarda gerçekleştirilmelidir. Zaman zaman ulusal bazda Statik apnea ile birlikte kapalı ‘kombine’ olarak yapılmaktadır.

Statik Apnea ; Serbest dalıcı, vücudu yüzeyde veya suyun altında olmak üzere solunum sistemleri suya batmış olarak mümkün olduğunca nefesini uzun süre tutmaya çalışır. Statik apnea süreyi ölçen tek disiplindir ve Sabit ağırlık ve Paletli Dinamik ile beraber uluslararası yarışmalarda ekiplerin mücadele ettiği üç disiplinden biridir. Performanslar hem havuzda hem de açık suda (deniz, göl, nehir vs) yapılabilir.

Serbest Suya Batma ; Serbest dalıcı herhangi bir itme aleti kullanmaksızın, sadece inişte ve çıkışta bir ipi çekerek dalar. Serbest suya batma, vücudun sudaki hızı ve itme aracı olarak kullanılan ipteki her bir çekişte harcanan güç nedeniyle en doğal duyularla yapılan bir sportif derinlik disiplinidir. Performans sırasında inişte, dengelemeye bağlı olarak baş ilk veya ayaklar ilk olarak suya girilebilir. Bazı dalıcılar karışım yöntemler de kullanabilmektedir.

Değişken Ağırlık ; Serbest dalıcı bir ağırlık yardımıyla inişe geçer ve sadece kendi gücünü (bir ip yardımıyla veya ip olmaksızın kollar ve/veya ayakları) kullanarak yükselir. Değişken ağırlık suya dalmak için kızak (asansör) kullanılan iki derinlik disiplininden birisidir. Eski kızaklar (asansörler) Luc Besson’nun filmi ‘Le Grand Bleu’de olduğu gibi ‘baş ilk’ yöntemine göre çalışmaktaydı, ancak yeni kızaklar (asansörler) ‘ayaklar ilk’ şeklinde genelleştirilmiştir.

Limitsiz ; Serbest dalıcı bir ağırlık yardımıyla iner ve çıkışta kendi seçtiği bir yöntemi uygular. Limitsiz mutlak bir derinlik disiplinidir. Bir kızakla (asansörle) inmek ve bir balonla çıkmak, dalış elbisesi veya şişirilebilir bölmeleri bulunan bir yelek kullanmak veya herhangi bir diğer yöntem uygulamak mümkündür.